تئاتر خصوصی با خودش موضوعاتی خارج از اراده را تحمیل می‌کند

به گفته خبرنگار تئاتر خبرگزاری فارس، نمایش «شیروانی داغ» بر اساس نمایشنامه گربه روی شیروانی داغ اثر تنسی ویلیامز و به کارگردانی و نویسندگی ایوب آقاخانی، فردا (جمعه ۲۳ آذر) درون تماشاخانه ایرانشهر به کار خود خاتمه می‌دهد.

بازیگران این نمایش وحید آقاپور، نسیم ادبی، لیلا بلوکات، امیرعلی دانایی، فرید سجادی حسینی، فریبا متخصص و وحید نفر هستند. قصه از این قرار هست که موعد همیشگی جمع شدن خانواده کنار هم هست ولی این دفعه هر کس با دلیلی و دروغی روی شیروانی داغ آمده هست…

*چطور شد نمایشنامه ویلیامز را ازبرای کار انتخاب کردید؟

درون تمام زندگی‌ام که با کارهای تنسی ویلیامز آشنا شده و علاقه‌مند به اجرای کارهایش بودم، مخصوصا نمایشنامه گربه روی شیروانی داغ.

امتیاز بزرگ این نمایشنامه این هست که قبل و پس از انقلاب درون ایران اجرا نشده، درون نتیجه طراوت خود را درون برخورد با مخاطبان حفظ کرده هست، برعکس دیگر نمایش‌ها که زمانی اجرا می‌مسیر پیش‌فرض‌ها یا اطلاعاتی از اجراهای دیگر را از سوی مخاطب با خود به همراه دارند.

*پس چطور پس از این همه کار که خودتان نویسندگی و اجرا کردید، تصمیم به اجرای این نمایشنامه گرفتید؟

من دو سال پیش به این ضرورت رسیدم که نمایشنامه را با یک تغییر زیرساختی و حفظ حادثه‌ها یا موقعیت‌های اصلی اجرا یا به اصلاح دراماتورژ درون‌متنی کنم، این کار به راحتی می‌تواند تبدیل به حرف جامعه ما شود درون عین اینکه روانشناسی جذابش همچنان با هر نوع دستکاری سترگی جلوه می‌کند.

*چنین نکاتی می‌توانست درون یک نمایشامه ایرانیزه هم از سوی شما صورت بگیرد؟

خب من درصورتیکه می‌خواستم درمورد دروغ، حجم و میزان آن که درون چند سال گذشته آزارم داده، نمایشنامه بنویسم احتمال اینکه نمایشنامه‌ای قابل تکیه، دفاع و دور از شعار بنویسم خیلی کم بود تا اینکه یک دستاورد ادبی تاریخ ادبیات نمایشی دنیا را اجرا کنم.

درون این کار تلاش نکردم آسمان ریسمان ببافم و یا بزرگ‌نمایی ضرورت‌های ایدئولوژیک جامعه را داشته باشم

بدون شک این کار به اندازه کافی استانداردهای لازم را دارد و با هر بازنویسی اسکلت مستحکم خود را حفظ می‌کند. درون عین حال چون نمایشنامه ازبرای ما نیست و یک اقلیم و جغرافیای دیگر را درون بر دارد، حرف من درون مذمت دروغ حتی شعار به نظر نخواهد آمد و اینطور نیست که آسمان ریسمان کنم یا بزرگ نمایی ضرورت‌های ایدئولوژیک جامعه خودمان را داشته باشم.

*نقطه محوری این نمایش ظاهرا دروغ و حرص و آز شخصیت‌ها هست، این را چطور درون کار نشان دادید؟

من ترجیح دادم نمایشنامه گربه روی شیروانی داغ تنسی ویلیامز را با یک دراماتورژ زیرساختی و درون متنی، اقتباس و بازنویسی کنم و این هم تبدیل به شیروانی داغ محصولی از گروه تئاتر پوشه شد.

این نمایش کاملا واکنش مستقیم به شرایط جامعه هست، واقعیت این هست که شخصیت‌های اصلی بسیاری درون نمایشنامه ویلیامز تغییر یافتند حتی ابعاد روانی‌شان تغییر کرده ولی همه اینها برا محوریت حرص و آز شخصیت‌ها هست.

این نمایشنامه ثغل محتوایی‌اش دروغ هست به این معنی من درون امحاء و احشاء متن هم مهندس مضمون کردم ولی این اتفاق معین، ظریف و ریزنقش صورت گرفته هست.

*جناب آقاخانی، عده‌ای معتقدند که نمایشنامه شتابزده روی صحنه رفته هست و شخصیت‌ها آنطور که باید پخته نشده‌اند؟

من به نظر همه احترام می‌گذارم ولی این طبیعی هست که با این صحبت موافق نیستم، البته می‌توانم درون قسمت‌هایی که به لحاظ کیفی گیم‌ها درون یک سطح نیستند، موافق باشم ولی به لحاظ کارگردانی کار تلاش کردم مهندسی شده، دقیق و جزئی کار کنم و به اندازه کافی هم ازبرای تمرینات وقت بگذارم.

تئاتر خصوصی با خود چیزهایی را تحمیل می‌کند و این چیزها گاهی از اراده، توان و امکان ما فراتر هست

بنابراین طبیعتا آنچه رخ داده آنچیزی هست که می‌توانسته درون حد مقدورات ما باشد. فراموش نکنیم که تئاتر خصوصی با خود چیزهایی را تحمیل می‌کند و این چیزهای تحمیلی گاهی از اراده، توان و امکان ما فراتر هست این چیزها را می‌توان مدیریت کرد ولی کامل از میان نمی‌مسیر، بنابراین ممکن هست قسمت‌هایی از اینها درون قالب جملات انتقادی مختلف بتواند موجه باشد ولی اینکه لزوما این الفاظ و جملات دقیقا همان چیزهایی باشد که کار را آزار می‌دهد فکر می‌کنم خیر اینطور نیست.

من این کار را ازبرای خودم قابل دفاع و پخته می‌دانم درون اندازه مقدوراتی که تأکید می‌کنم تئاتر خصوصی و همه مصادیق آن به گروه تئاتری و هنرمند تحمیل می‌کند.

*شما درون میزانسن تلاش کردید نشان دهید شخصیت‌ها بلاتکلیف و زندگی‌هایشان با مشکلات زیادی همراه هست، فکر می‌کنید کارگردانی و میزانسن دو سویه شما تأثیر منفی درون کار نگذاشته هست؟

من اعتقادم این هست که مثبت بوده هست چه درصورتیکه اینطور نبود الان کار روی صحنه نبود ولی اصرار هم ندارم همه مثل من فکر کنند.

نکته این هست که ازبرای نخستین دفعه درون کارنامه من کارگردانی اثر دو سویه بوده و با توجه به کانسپت و معنای درونی طراحی ما درون دکور و چیدمان دو سویه اصرار داشتم مخاطبانی که به آدم‌های میان صحنه خیره می‌شوند آن سوی نگاهشان چیزی ببینند شبیه خودشان.

*به چه دلیل؟

تماشاگر صحنه را نگاه می‌کند ولی تقریبا خودش را درون بازتاب سطوح شیشه‌ای دکور می‌بیند و آن سوی دکور هم عده‌ای دیگر نظیر خودش را می‌بیند که نشسته‌اند، کسانی که با دروغ تمام زندگی‌شان چشم درون چشم هم زندگی‌ می‌کنند! اینکه درون کارگردانی هم می‌خواستم به این امر برسم که چطور می‌توانیم صبح تا شب رخ درون رخ هم باشیم و مکرر درون چیزهای کوچک و بزرگ دروغ بگوییم و این درون نهاد میزانسن ما نهفته بود.

بنابراین من ازبرای پررنگ‌تر کردن مفهوم دروغ تلاش کردم از این پس میزانسنیک و کارگردان‌سالارانه هم جدا از اصرارهای متن و مصادیق موجود درون آن بپردازم. خوشبختانه این بازخورد را کسانی به من دادند که قدری درمورد این مفهوم و قاعده آن آشنایی داشتند و درک کردند که من تلاش کردم کار چرک و کثیف نباشد و درگیر شعار و گرفتاری‌های ایدئولوژیک نشویم و الان کمی دلم قرص هست که این اتفاق افتاده هست.

درون آخر این نمایش شاید منش درونی‌اش ایجاب می‌کرد که درون یک صحنه با یک زاویه دید بهتر اجرا شود ولی من به سختی این میزانسن دو سویه را چیدم تا این معنا را از آن استخراج کنم.

*درمورد انتخاب بازیگر هم بفرمایید که آیا همه بازیگران از گروه تئاتر پوشه هستند؟

تمام افرادی که روی صحنه هستند دوستان و همکاران همدل من هستند ولی گروه تئاتر پوشه، گروه خاصی هست که عوامل فنی‌اش را همیشه ثابت نگه می‌دارد نه بازیگرانش را.

بنابراین به استثنای خانم بلوکات بقیه از افرادی بودند که من به فراخور نقش و احتیاج قرار گرفتن درون ترکیب بازیگران از آنها دعوت کردم که درون کنار ما باشند.

زمانی یک کار تولید خصوصی و پرهزینه هست به چه دلیل نباید به گیشه آن فکر کرد؟

به جز وحید آقاپور و فرید سجاد حسینی بارها با سایر بازیگران تجربه همکاری داشتم پس جزو ثابت نیستند ولی تجربه کاری با بقیه داشتیم، این دو بازیگری که ذکر کردم را هم درون مقام کارگردان درون این کار هدایت کردم و خوشحال از این همکاری هستم و طبیعتا درون کارهای بعدی من ممکن هست که بیشتر دیده شوند درصورتیکه این رضایت دو سویه صورت بگیرد.

*ازبرای اجرای این کار به فروش گیشه فکر کردید یا اینکه انتخاب بازیگرتان بر اساس گیشه باشد؟

زمانی یک کار تولید خصوصی هست و تا این اندازه هم پرهزینه هست، به چه دلیل فکر می‌کنید نباید به گیشه فکر کنم؟

ولی قصد این نیست که انتخاب بازیگران ازبرای گیشه باشد، چون این بازیگران کسانی هستند که درون کارهایی هم که به گیشه فکر نکردم حضور پیدا کردند طبعی هست که دلیل حضورشان گیشه نیست ولی به لحاظ بالا نگه داشتن سطح بازیگری اثر و قابل دفاع بودن آن به عنوان تئاتر روی صحنه به این فکر کردم و با اصرار به این نکته دوستانم را به صحنه اوردم.

*از فروش گیشه راضی بودید؟

بهتر هست بگویم ناراضی نبودم وگرنه راضی به این معنی اینکه شرایطی تأمین شود که خرج‌های ما بازگشت کند و به سوددهی برسم ولی به سوددهی نرسیدم، ولی به لطف خدا درون میان خیل عظیم آثار شکست خورده درون گیشه نمایش من توانسته سرپا بایستد و از این بابت خدا را شاکرم.

*پس درصورتیکه دوباره بازگردید دوباره اجرا می‌روید؟

بله حتما خیلی دوست دارم و برایش زحمت کشیدم و بسیار حساب شده کارگردانی کردم و به گمان خودم هم قابل دفاع دراماتورژ کردم.

 کمتر کسی آنقدر محاسبه شده یک کار غربی را به نفع جامعه خود مصادره کند

فکر می‌کنم کمتر کسی آنقدر محاسبه شده یک کار غربی را به نفع جامعه خود مصادره کند و مضامین ضد اخلاقی یا عرف اجتماعی خود را از اثر اولیه بگیرد، بی آنکه جای خالی آن به چشم بیاید.

* درون نمایشنامه ویلیامز تمایلات همجنس‌گرایانه وجود دارد ولی چنین چیزی درون کار شما دیده نمی‌شود و به نوعی دراماتورژ شده هست. درون این زمینه چه صحبتی دارید؟

بله درون نمایشنامه تنسی ویلیامز مفاهیم همجنس‌گرایانه وجود دارد که درون نمایشنامه من به کل خنثی شده و تبدیل به یکی از مصادیق دروغ شده هست و بنابرین من نه تنها آن را تغییر دادم بلکه همان مفاهیم را به نفع رویکرد ایدئولوژیک خودم استفاده کردن کردم. من به این کار افتخار می‌کنم و می‌بالم که یک نمایش با رسالت اجتماعی روشن روی صحنه بردم، حتی درصورتیکه نام شخصیت‌های آن غربی باشد.

*امکان تمدید اجرایتان وجود دارد؟

ما تا جمعه اجرا خواهیم داشت، حال تمدید آن هم اکنون معلوم نیست.

*نکته پایانی؟

برعکس بعضی همکارانتان که گاه بی آنکه کار را ببیند، قضاوت‌های ناصحیح داشتند، از توجه شما به نمایش با دیدی درست و سنجیده بسیار سپاسگزارم.

درون آخر امیدوارم گروه‌هایی مثل ما که مجدانه اصرار دارند فرهنگی باقی بمانن>د بتوانند از این دوره گذار تئاتر زنده و سلامت عبور کنند و فکر می‌کنم این دشوار ترین و دشوارترین دستاوردی هست که می‌توانیم درون این شرایط داشته باشیم و آرزو می‌کنم که نفس سنجیده و درست تماشاگران و دست‌گیری شایسته اصحاب رسانه کمک‌حال گروه‌های نمایشی باشد که به تئاتر به مثابه تجارت نگاه نمی‌کنند.

انتهای پیام/

 

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *